ABD'li alıcıdan ödeme almak: Türk ihracatçı ve satıcılar için rehber

Ödeme şeklini riske göre seçin

Not 1

Akreditif: satıcının para kaybettiği yerler

Teksas'ta UCC'yi düzenleyen Business & Commerce Code §5.108'e göre amir banka, görünüşte akreditif şartlarına tam uyan bir ibrazı ödemek zorundadır. Belgeleri aldıktan sonraki yedinci iş gününün sonuna kadar ödeme yapmalı veya uygunsuzlukları bildirmelidir.

Tam uyum şartı, yanlış yazılmış bir isim, geç bir yükleme tarihi veya eksik bir sertifikanın bankaya ödemeyi reddetme imkânı vermesi demektir. Belgeleri eğitimli bir ekibe veya bankanıza hazırlatıp kontrol ettirin.

Alıcı akreditif açtırmadan önce bankanızla konuşun: hangi işlemler akreditife uygundur, maliyeti nedir, masrafları kim öder? Siz ve bankanız, alıcının bankasının kredibilitesinden emin olmalısınız.

Akreditif, amir bankanın sorumluluğuna uygulanacak hukuku seçebilir ve bu hukukun işlemle bağlantılı olması gerekmez (§5.116). Kabul etmeden önce bu maddeyi okuyun.

Escrow ve platform ödemeleri

Escrow, peşin ödemenin bir türüdür: üçüncü bir kişi alıcının parasını tutar, siz malı gönderirsiniz, alıcı kararlaştırılan süre içinde (trade.gov'un örneğinde beş gün) malı inceler ve para serbest bırakılır. Alıcı inceleme süresi içinde malı iade ederse ödeme almazsınız.

Escrow sağlayıcısının lisanslı veya akredite olduğunu kontrol edin ve ücreti kimin ödeyeceğini yazılı olarak kararlaştırın. Bu rehber hiçbir sağlayıcıyı önermez.

Online pazar yerleri satıcılara kendi satıcı sözleşmelerine göre ödeme yapar; ödeme blokajları ve uyuşmazlıklar bu sözleşmelere tabidir.

ABD'de işleyen bir sözleşme yazın

• Yazılı yapın. Teksas'ta 500 dolar ve üzeri mal satışı sözleşmesi, kural olarak, kendisine karşı ileri sürülecek tarafın imzaladığı bir yazı olmadan uygulanamaz (§2.201). Tacirler arasında, karşı taraf yazılı teyidi aldıktan sonra 10 gün içinde yazılı itiraz etmezse teyit ona karşı geçerli olur.
• Formlara dikkat edin. Sipariş formu ile kabulünüz farklı şartlar içeriyorsa, hangi şartların sözleşmeye gireceğini §2.207 belirler. Tacirler arasında ek şartlar, anlaşmayı esaslı biçimde değiştirmedikçe veya itiraz görmedikçe kural olarak sözleşmeye girer; bu yüzden ödeme tarihi, gecikme faizi, mülkiyeti saklı tutma ve yetkili merci şartlarını iki tarafın da imzaladığı belgeye yazın.
• Hangi hukukun uygulanacağını bilin. Türkiye (1 Ağustos 2011'den beri) ve ABD (1 Ocak 1988'den beri) BM Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Sözleşme'ye (CISG) taraftır. Sözleşme hariç tutmadıkça, iki ülkedeki işletmeler arasındaki mal satışlarına kendiliğinden uygulanır (CISG madde 1(1)(a) ve 6). Yalnızca “Teksas hukuku” yazmak onu hariç tutmayabilir.
• Hukuku ve mercii bilerek seçin. Teksas UCC'sine göre taraflar, işlemle makul bir bağlantısı olan bir eyaletin veya devletin hukukunu seçebilir (§1.301).
• Tahkimi düşünün. İki ülke de 1958 New York Sözleşmesi'ne taraftır (ABD 29 Aralık 1970'ten, Türkiye 30 Eylül 1992'den beri); sözleşme yabancı hakem kararlarının tanınmasını ve tenfizini düzenler.
• Mahkeme kararları. Teksas mahkemesi, tarafsız yargı veya yetki yokluğu gibi bir istisna olmadıkça kesinleşmiş yabancı para alacağı kararını tanır (Civil Practice and Remedies Code Chapter 36A). ABD mahkeme kararı ise Türkiye'de tenfiz davasıyla uygulanır; bunun için diğer şartların yanında karşılıklılık aranır (5718 sayılı MÖHUK, madde 50–54).
• Süre maddelerine dikkat edin. Taraflar satış sözleşmelerindeki 4 yıllık dava süresini en az 1 yıla kadar kısaltabilir, uzatamaz (§2.725).

Alıcıyı yaptırımlar dahil kontrol edin

Vadeli mal göndermeden önce alıcının gerçekten var olduğunu ve sahiplerini doğrulayın: kurulduğu eyaletin şirket sicili, banka bilgileri ve ticari referanslar.

Alıcıyı, ortaklarını ve bankasını OFAC'ın Sanctions List Search aracında arayın; araç SDN Listesi'ni ve OFAC'ın SDN dışı birleşik listelerini kapsar.

OFAC'ın %50 Kuralı'na göre, engellenmiş kişilerin doğrudan veya dolaylı olarak, toplamda %50 veya daha fazla sahip olduğu bir şirket, listede olmasa bile engellenmiş sayılır. ABD'li kişiler, karşı taraf adına engellenmiş bir kişinin imzaladığı sözleşmeyi imzalayamaz.

ABD şirketleri ve bankaları dahil ABD'li kişiler OFAC yaptırımlarına uymak zorundadır. ABD'li olmayan kişilerin de ABD'li kişilerin yaptırımları ihlal etmesine yol açması yasaktır; bu nedenle ABD bankaları üzerinden dolarla ödeme alan bir Türk satıcı da etkilenir.

Taramada olası bir eşleşme çıkarsa, işlem yapmadan önce tam adları, doğum tarihlerini, adresleri ve sicil numaralarını karşılaştırın (OFAC FAQ 5). OFAC kurallarına tabi kişiler bu işlemlerin kayıtlarını en az 10 yıl saklamalıdır (31 CFR 501.601). Bloke edilen veya geri dönen ödemeler için OFAC sayfamıza bakın.

ABD'li alıcı ödemezse

1. Vadeli sevkiyatı durdurun ve sözleşmeyi, siparişleri, faturaları, konşimentoları, teslim belgelerini ve tüm yazışmaları toplayın.
2. Yazılı ihtar gönderin; tam tutarı ve son ödeme tarihini belirtin. Teksas'ta avukatla temsil edilen alacaklı, sözlü veya yazılı sözleşmeden ya da cari hesaptan (sworn account) doğan alacağı karşı tarafa bildirdiyse ve 30 gün içinde ödeme yapılmadıysa avukatlık ücretini de talep edebilir (Civil Practice and Remedies Code §§38.001–38.002).
3. Alacak sigortanız varsa sigortacıya bildirin. Örneğin Türk Eximbank'ın kısa vadeli alacak sigortası, vadesi geçen alacağın vade tarihinden itibaren 60 gün içinde bildirilmesini ve 90 gün içinde tazminat başvurusu yapılmasını şart koşar.
4. Sözleşmedeki mercii kullanın: tahkim, Teksas mahkemesi veya başka bir mahkeme. Teksas'ta sulh mahkemeleri (justice court) faiz hariç 20.000 dolara kadar hukuki uyuşmazlıklara bakar (Government Code §27.031).
5. Süreyi kaçırmayın: mal satışında dava ihlalden itibaren 4 yıl içinde açılır (§2.725); bir borç için açılacak davada da süre 4 yıldır (§16.004).
6. Malvarlığının olduğu yerde icra edin. Mahkeme veya hakem kararı, alıcının malvarlığının bulunduğu yerde tahsil edilir; mercii seçerken bunu hesaba katın.

Türkiye tarafındaki noktalar

Türkiye'nin ihracat kredi kuruluşu Türk Eximbank, 360 güne kadar vadeli satışlar için kısa vadeli alacak sigortası sunar. ABD EXIM Bank'ın sigortası ise yalnızca ABD'den yapılan ihracatı destekler.

İhracat bedellerinin Türkiye'ye getirilmesine ilişkin Türk mevzuatı da sizin için geçerlidir; uzun vadeli ödeme kabul etmeden önce güncel kuralları bankanızdan teyit edin.

Merit nasıl yardımcı olabilir?

Merit'in ABD'de ruhsatlı avukatları (Nora Busra Turan: Teksas, New York, Maryland; Beyza Candelen: New York, New Jersey, Pennsylvania) ABD hukukuna tabi satış ve distribütörlük sözleşmelerini hazırlar ve inceler, ihtar gönderir, ABD'deki tahsilat adımlarını yürütür ve OFAC sorularını yanıtlar. Ayrıntılar için sözleşmeler.

Türk hukukuna tabi sözleşmeler ve ABD kararlarının Türkiye'de tenfizi gibi Türk hukuku tarafındaki işleri Türkiye'de ruhsatlı (İstanbul Barosu) avukatlarımız yürütür. Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; hiçbir bankayı, platformu veya escrow sağlayıcısını önermez.