ABD'de Trade Dress Koruması ve Sertifika Markalarından Farkı

Trade dress neyi kapsar

Trade dress, bir marka türüdür. Ambalajın şeklini ve rengini, etiket düzenini, ürünün şeklini veya tasarımını ya da bir restoranın veya mağazanın dekorunu ve düzenini kapsayabilir.

Two Pesos v. Taco Cabana (1992) davasında, benzer dekor yüzünden karşı karşıya gelen iki Teksas Meksika restoranı zinciri arasındaki uyuşmazlıkta Yüksek Mahkeme, doğuştan ayırt edici trade dress'in Lanham Yasası'nın §43(a) maddesi uyarınca ikincil anlam kanıtlanmadan korunduğuna hükmetti.

Renk tek başına, kaynağı gösteriyorsa ve başka önemli bir işlevi yoksa bazen marka olarak işleyebilir (Qualitex v. Jacobson, 1995).

İki test: ayırt edicilik ve işlevsellik

İşlevsellik ağır bir engeldir. Bir özellik, ürünün kullanımı veya amacı için vazgeçilmezse ya da maliyetini veya kalitesini etkiliyorsa işlevseldir. TrafFix Devices v. Marketing Displays (2001) davasında, daha önce buluş patentleriyle (utility patent) korunan çift yaylı bir tabela ayağı trade dress olarak korunamadı; Mahkeme, buluş patentinin iddia edilen özelliklerin işlevsel olduğuna dair güçlü delil olduğunu söyledi.

Bütünüyle işlevsel olan unsur tescil de edilemez (15 U.S.C. §1052(e)(5)).

İkincil anlamı ispatlamak

İkincil anlam, ilgili kesimin görünümü tek bir kaynağa işaret eden bir şey olarak görmesidir. Kanıtlar genellikle şunlardır:

• trade dress'i ne kadar süredir ve ne kadar münhasıran kullandığınız;
• görünümün kendisine işaret eden reklamlar; harcama ve erişimle birlikte;
• satış hacmi ve kendiliğinden çıkan basın haberleri;
• dava için tasarlanmış tüketici anketleri;
• bir rakibin görünümü bilerek kopyaladığına dair kanıtlar.

Trade dress'i tescil ettirmek

Trade dress, diğer markalar gibi USPTO'ya tescil ettirilebilir. Tescil için USPTO, 5 yıllık büyük ölçüde münhasır ve kesintisiz kullanımı kazanılmış ayırt edicilik için ilk bakışta delil (prima facie) olarak kabul edebilir (15 U.S.C. §1052(f)); ürün tasarımları için genellikle daha fazlası gerekir.

Principal Register'a tescil, geçerlilik ve sahiplik karinesi getirir. Ayrıca §1125(a)(3)'ün tescilsiz trade dress sahiplerine mahkemede işlevsel olmadığını ispat yükünü yüklemesini de ortadan kaldırır.

Henüz ayırt edici olmayan ama malları ayırt edebilecek trade dress, ambalajları ve işlevsel olmayan mal şekillerini açıkça kapsayan Supplemental Register'a girebilir (15 U.S.C. §1091(c)).

Başvuruda yalnızca işlevsel olmayan özellikleri talep eden bir çizim ve tanım ile trade dress'in kullanımını gösteren örnekler (specimen) gerekir. Yalnızca Principal tescilleri, ihlal eden ithalatı durdurmak için sınıf başına $190 karşılığında ABD Gümrük ve Sınır Koruma'ya (CBP) kaydedilebilir (19 CFR 133.1, 133.3).

İhlal ve sulandırma (dilution)

İhlal davasını kazanmak için sahibi; korunabilir trade dress'i (ayırt edici ve tescilsizse işlevsel olmayan) ve alıcıların kaynak konusunda karıştırma ihtimalini göstermelidir.

Sulandırma ayrı bir iddiadır. ABD genel kamuoyu tarafından geniş ölçüde tanınan ünlü bir trade dress'in sahibi, karıştırma veya rekabet olmasa bile bulanıklaştırmayı (blurring) veya itibar zedelemeyi (tarnishment) durdurabilir. Tescilsiz trade dress için sahibi, onun işlevsel olmadığını ve içindeki tescilli markalardan bağımsız olarak bütün halinde ünlü olduğunu ispatlamalıdır (15 U.S.C. §1125(c)(4)).

Tasarım patentleri: görünümü lansmandan itibaren korumak

Ürün tasarımı trade dress korumasının başlaması için ikincil anlama ihtiyaç duyduğundan, birçok şirket yeni bir ürünün süs niteliğindeki görünümü için ayrıca tasarım patenti başvurusu yapar. Tasarım patenti, verilme tarihinden itibaren 15 yıl sürer (35 U.S.C. §173).

Kendi kamuya açıklamanızın üzerinden bir yıl geçmeden başvurun: buluşu yapanın başvurudan 1 yıl veya daha kısa süre önce yaptığı açıklamalar önceki teknik (prior art) sayılmaz (35 U.S.C. §102(b)(1)). Başka ülkelerde böyle bir ek süre bulunmayabilir.

Sertifika markaları

Sertifika markası, sahibinden başkaları tarafından; coğrafi veya başka bir menşei, malzemeyi, üretim yöntemini, kaliteyi veya diğer nitelikleri belgelemek ya da işin sendika üyelerince yapıldığını göstermek için kullanılır (15 U.S.C. §1127). Organik ürünü, hayvanlar üzerinde test edilmemiş ürünleri veya sürdürülebilir kaynaklı malları belgeleyen etiketler tanıdık örneklerdir.

• Sahibi yazılı standartlar belirler ve markanın kullanımını kontrol etmelidir; başvuruya standartların bir kopyası eklenmelidir (37 CFR 2.45).
• Sahibi, sertifikalandırma programını tanıtmak dışında, belgelendirdiği mal veya hizmetleri üretemez veya pazarlayamaz.
• Sahibi, standartları karşılayan herkesi belgelendirmelidir. Sahibi markayı kontrol etmezse, belgelendirdiği malları satarsa, belgelendirme dışı kullanımlara izin verirse veya ayrımcı biçimde belgelendirmeyi reddederse tescil her zaman iptal edilebilir (15 U.S.C. §1064(5)).
• Sertifika markaları ABD sınıflandırmasında mallar için Sınıf A, hizmetler için Sınıf B'de yer alır.

Ortak markalar farklıdır

Ortak marka (collective mark), bir kooperatifin, derneğin veya başka bir grubun üyeleri tarafından kullanılır ve bir sendikaya veya derneğe üyeliği gösteren markaları da kapsar (15 U.S.C. §1127). Üyeler bunu kendi mal veya hizmetlerinde kullanır; sertifika markası sahibi bunu yapamaz.

Ayırt edici görünümü olan bir marka için pratik adımlar

1. Korumak istediğiniz görsel özellikleri listeleyin ve işlevsel olanları ayırın.
2. Yeni bir ürün tasarımı için lansmandan önce ya da kısa süre sonra tasarım patenti başvurusu yapın.
3. Görünümü tutarlı biçimde kullanın ve markanızın işareti olarak reklamını yapın.
4. Ambalaj trade dress'i ayırt edici olduğunda USPTO'ya tescil ettirin; ikincil anlam kazanırken Supplemental Register'ı düşünün.
5. Kopyalar ABD limanlarından giriyorsa Principal tescillerini Gümrük'e kaydettirin.
6. Kanıt saklayın: tarihli fotoğraflar, satış rakamları, reklam harcaması ve basın haberleri.