Yabancı mahkeme kararları: tanıma ve tenfiz, ABD ve Türkiye

• Kararı veren mahkeme veya ülkenin yetkilileri tarafından onaylanmış karar ve kesinleştiğine dair belge.
• Kararın ve kesinleşme belgesinin onaylı tercümesi; Türkiye'de zorunludur.
• Davalıya tebligat yapıldığını ve davada varsa katılımını gösteren belgeler.
• Borçlunun nerede yaşadığını veya mallarını nerede tuttuğunu gösteren belgeler: tapu kayıtları, banka bilgileri, ticaret sicili kayıtları.
• Davaya konu sözleşme ve varsa yetkili mahkemeyi seçen anlaşma.
• Daha önce yapılmış ödemelere dair deliller.
• Sizin adınıza bir temsilci başvuracaksa vekâletnameler.

• Bir kararı kesinleşmiş saymak: kanunlar yalnızca verildiği yerde kesin, bağlayıcı ve icra edilebilir olan kararları kapsar (Tex. 36A.003(a)).
• Çok beklemek: ABD'de tanıma davasının Texas, New Jersey ve Virginia'da en geç 15 yıllık bir sınırı vardır.
• Gıyabi karar: New Jersey'de tanınmasını isteyen taraf bu durumda yargı yetkisini ve tebligatı göstermelidir (N.J.S.A. 2A:49A-16.4(d)).
• Türkiye'de eksik belge: dilekçe, onaylı kararı, tercümeyi ve kesinleştiğine dair belgeyi gerektirir (md. 53).
• Karşılıklılığı kesin saymak: Türkiye'de karşılıklılık tenfiz için bir şarttır ve mahkeme bunu her davada inceler (md. 54(1)(a)).
• Boşanma veya vergi kararı için para kararı kanununu kullanmak: ABD kanunları bunları kapsamaz.

• Boşanma, velayet ve nafaka kararları: bkz. Sınır ötesi aile hukuku.
• Yabancı hakem kararları: ayrı kurallara tabidir (5718 sayılı Kanun md. 60-63); bkz. Türk hukuku işleri.
• Türk mahkemesinde hâlâ derdest olan veya istinaf aşamasındaki bir dava: bu Türk usul hukukudur; bkz. Türk hukuku işleri.
• ABD yaptırımları nedeniyle bloke edilen fonlar: bkz. OFAC ve yaptırımlar.

Kimler için

• Türkiye'deki bir borçluya veya mallara karşı kesinleşmiş bir ABD kararına sahip alacaklılar.
• ABD'deki bir eyalette bulunan borçluya veya mallara karşı bir Türk mahkeme kararına sahip alacaklılar.
• Yabancı bir kararın tanınmasına karşı çıkmak isteyen davalılar.
• Başka ülkelerden mahkeme kararları olan şirketler ve aileler.

Temel koşullar

• ABD'de kapsam: kanunlar, para ödenmesine veya reddine hükmeden ve verildiği yerde kesin, bağlayıcı ve icra edilebilir olan yabancı ülke kararlarını kapsar. Vergi, para cezası veya yaptırım, boşanma, nafaka ve diğer aile hukuku kararlarını kapsamaz (Tex. Civ. Prac. & Rem. Code 36A.003; N.J.S.A. 2A:49A-16.3; CPLR 5302; Va. Code 8.01-465.13:2).
• ABD'de tanıma: mahkeme, bir gerekçe yoksa kapsamdaki kararı tanır (Tex. Civ. Prac. & Rem. Code 36A.004(a)). Tarafsız mahkemeleri veya usul güvencesi olmayan bir sistemden gelen kararı ya da yabancı mahkemenin kişi veya konu bakımından yargı yetkisinin bulunmadığı kararı tanımayabilir (36A.004(b)). Tanımaya karşı çıkan taraf ispat yükünü taşır (36A.004(d)). New Jersey'de gıyabi karar için tanınmasını isteyen taraf yargı yetkisini ve tebligatı göstermelidir (N.J.S.A. 2A:49A-16.4(d)).
• ABD'deki diğer gerekçeler: mahkeme, örneğin zamanında bildirim yapılmaması, hile, kamu düzeni, çelişen bir karar veya yetki sözleşmesi nedeniyle tanımayı reddedebilir (Tex. 36A.004(c); N.J.S.A. 2A:49A-16.4(c); CPLR 5304(b); Va. Code 8.01-465.13:3(C)).
• ABD'de karşılıklılık: Texas, yabancı ülkenin Texas kararlarını tanımamasını bir gerekçe olarak sayar (36A.004(c)(9)). İncelediğimiz New York, New Jersey ve Virginia hükümlerinde karşılıklılık gerekçesi yoktur.
• ABD'de etki ve süre: tanınan karar, yerel bir karar gibi icra edilebilir (Tex. 36A.007). Dava, kararın yurt dışında etkili olduğu süreden veya 15 yıldan hangisi daha önceyse o süre içinde açılmalıdır (Tex. 36A.009; Va. Code 8.01-465.13:8). New Jersey, kararın yurt dışında etkili olduğu tarihten 15 yıl sonra dava açılmasını yasaklar (N.J.S.A. 2A:49A-16.9).
• Türkiye'de tenfiz: kesinleşmiş bir yabancı medeni hukuk kararı, Türkiye'de ancak bir Türk mahkemesi tenfiz kararı verdikten sonra icra edilebilir (5718 sayılı Kanun md. 50(1)). Davaya asliye mahkemesi bakar; yetkili mahkeme borçlunun yerleşim yeridir, borçlunun Türkiye'de yerleşim yeri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemesidir (md. 51).
• Türkiye için belgeler: kararın onaylı aslı veya onaylı sureti ile onaylı tercümesi ve kararın kesinleştiğini gösteren onaylı bir belge (md. 53). Dilekçede tarafların, kararı veren mahkemenin ve kararın tarihinin, numarasının ve özetinin belirtilmesi gerekir (md. 52).
• Türkiye'de şartlar: karşılıklılık (karar veren devlette Türk kararlarının icrasına imkân tanıyan bir antlaşma, kanun hükmü veya fiilî uygulama), konunun Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olmaması, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve davalının usulüne uygun çağrılması veya temsil edilmesi (md. 54(1)). Davalı ayrıca, kararı veren mahkemenin uyuşmazlıkla veya taraflarla gerçek bir bağlantısı olmadığını ileri sürebilir. Belirli bir ülke veya eyaletle karşılıklılığın bulunup bulunmadığını Türk mahkemesi her davada inceler; sonucu varsaymayız.
• Türkiye'de tanıma: yabancı karar, ancak mahkeme tenfiz şartlarının karşılandığını tespit ettikten sonra kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilir; ancak karşılıklılık şartı uygulanmaz (md. 58(1)).
• Türkiye'de itiraz ve icra: davalı yalnızca şartların eksik olduğunu veya kararın yerine getirildiğini ileri sürebilir (md. 55(2)). Tenfiz kararı Türk kararı gibi icra edilir; istinaf icrayı durdurur (md. 57).

Bir avukata danışarak kontrol edilecekler

• Karar verildiği yerde kesinleşmiş mi ve bunu ispatlayabiliyor musunuz?
• Para alacağı kararı mı? Vergi, para cezası ve aile hukuku kararları başka kurallara tabidir.
• Borçlu ve mallar nerede? Ülkeyi ve mahkemeyi bu belirler.
• Hangi ABD eyaletinin kanunu geçerli ve bu kanunda karşılıklılık gerekçesi var mı?
• Türkiye için: onaylı suretiniz, onaylı tercümeniz ve kararın kesinleştiğine dair belgeniz var mı?
• Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldı mı ve kararı veren mahkemenin yargı yetkisi var mıydı?
• Süre: incelediğimiz ABD kanunlarında en fazla 15 yıl, ayrıca kararı veren ülkenin kendi süresi.

Kaynaklar 13 Kasım 2026 tarihinde gözden geçirildi. Kaynaklar aşağıda.

Resmî kaynaklar:

1. Tex. Civ. Prac. & Rem. Code ch. 36A: Uniform Foreign-Country Money Judgments Recognition Act
2. N.J.S.A. 2A:49A-16.1 et seq.: Foreign Country Money-Judgments Recognition Act of 2015 (P.L. 2017, c. 365)
3. New York CPLR Article 53: Recognition of foreign country money judgments (5302, 5304)
4. Va. Code 8.01-465.13:1 et seq.: Uniform Foreign-Country Money Judgments Recognition Act
5. Law No. 5718 on Private International and Procedural Law (MÖHUK), Arts. 50 to 59 (mevzuat.gov.tr)

Değişenler: yabancı kararların ABD'de ve Türkiye'de tanınması ve tenfizi üzerine yeni sayfa.